ზოგადი ინფორმაცია
პროექტის კოდი:
S-4730
პროექტის დამფინანსებელი:
ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტი
პროექტის პასუხისმგებელი პირი:
ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტი
პროექტის ორგანიზაცია:
ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტი
პროექტის ზოგადი აღწერა

პროექტი „ქართლის ცხოვრების” პარალელური კორპუსი განხორციელდა ილიას
სახელმწიფო უნივერსიტეტის ლინგვისტურ კვლევათა ინსტიტუტში. იგი მოიცავს
ქართლის ცხოვრების ხელნაწერების ვარიანტებს, მათ ნათარგმნ ვერსიებს ძველ
სომხურად, ინგლისურად და სხვა ენებზე.

ინფორმაცია ხელნაწერის შესახებ
შენახვის ადგილი
ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრი
საცავის სახელწოდება
ქართულ ხელნაწერთა საცავი
კოლექციის სახელწოდება
S
დამატებითი საიდ. კოდი, კატალოგის ნომერი
S-4730
ხელნაწერის სახელწოდება
ქართლის ცხოვრება, ჯანაშვილისეული
ხელნაწერის ენა
ქართული
ხელნაწერის შექმნის ადგილი
უცნობია
ხელნაწერის შექმნის თარიღი რაღაც წლიდან
1701
ხელნაწერის შექმნის თარიღი რაღაც წლამდე
1800
ინფორმაცია ხელნაწერის შესახებ საცავში მოხვედრამდე

„1906 წ. 21 მაისს შეიძინა ეს წიგნი მ. გ. ჯანაშვილმა და გადასცა წერა-კითხვის საზოგადოებას თხოვნით, რომ იგი (ჯანაშვილი) გაანთავისუფლონ საწევრო ფულის (წარსულ და მომავალ დროის) შეტანისაგან. 29 დეკემ. 1907 წ.“ 

შემდგომში, წერა-კითხვის გამავრცელებელ საზოგადოებისგან გადმოვიდა ხელნაწერთა ეროვნულ ცენტრში.


ინფორმაცია ხელნაწერის შეძენისა ან ჩუქების შესახებ

ხელნაწერი  მ.გ. ჯანაშვილმა საჩუქრად გადასცა წერა-კითხვის გამავრცელებელ საზოგადოებას.


ხელის აღწერა

მხედრული, ხელნაწერში გამოირჩევა სამი ხელწერა: 1. (1r – 370v), შესრულებულია ლამაზი, მრგვალი და გამოყვანილი მხედრული ასოებით, ამ ხელწერისთვის სპეციფიური და დამახასიათებელია სიტყვაში ზოგიერთი ასოს დასმა სხვა ასოების ზემოთ; 2. (371r – 406v), შესრულებულია სხვა მელნით, უფრო დიდი ზომის ასოებით, თუმცა მწყობრი, ლამაზად მოხაზული მხედრულით, გამოირჩევა სასვენი ნიშნების სიმრავლით, რომელიც სიტყვებისგან ინტერვალითაა დაშორებული; და 3. (407r – 408v), გამოირჩევა შედარებით გაკრული ხელით, ასოების გადაბმის სიხშირით, ბაძავს წინა გადამწერებს. ეს გვერდები დანარჩენი ტექსტისგან განსხვავდება ასევე ქაღალდითა და მელნით. 

ხელნაწერში გხვდება ძირითადი ტექსტისგან განსხვავებული ხელით შესრულებული მინაწერები, შენიშვნები, ჩასწორებები, ჩამატებები, გადაშლილი ადგილების გაცხოველება (მელნის ხელეხლა გადასმა) და ასევე გვიანდელი პერიოდის ფანქრით მიწერილი შენიშვნები.


სკრიპტის აღწერა

მხედრული


სიგანე
20.5
სიმაღლე
30.5
მინაწერები

ზედა ყდასთან ჩადებულია ფურცელი, რომელზეც ლექსი წერია:

არც დვალეთში, არც ქიზიყში, არც ჰერეთში,

არც დღეის დღეს, არც ხვალეთში, არც მერეთში

არც ბოხოხში, არც ცილინდრში, არც ბერეტში –

სვინტრი იგი – ხარობს თურმე იმერეთში.

 

უნდა შუბლით ფიქრთა ნისლი გამერეკა

მსურდა სწრაფად მსოფლიოსთვის დამერეკა –

რომ აღმოჩნდა, რომ აღმოჩნდა ამერიკა –

და რომ სვინტრი – ბალახია იმერეთში.

 გალაქტიონი

 10/X – 54წ.

1r მარჯვნივ: სკვირეთისმდ[..] ვერი [მაშავერთა

2v ზედა აშია: საუ[.........]

2v მარცხნივ: [..] მწიგნობრო[ბ]ა დაიწყე ქართული

2v მარცხნივ: ადამს აქეთ ძ ღ ი ბ. წელს

3r-23r ზედა აშია: გორგასალ

3v-22v ზედა აშია: ვახტანგ

13r მარჯვნივ: დაჩი

23v ზედა აშია: დაჩი

23v სათაურის შემდეგ, აბზაცებს შორის ცარიელ ადგილას: ქ~ტს აქეთ. წელსა. უ. ჟ. თ.

24r ზედა აშია: ხოსროიანი

24v ზედა აშია: ბაკურ ხოსროიანი

24v მარცხნივ: [...]ლესია წყარ[..] თავისა

24v მარცხნივ: [...] ბაკურ

24v სათაურის შემდეგ, აბზაცებს შორის ცარიელ ადგილას: ქ~ტს. აქეთ. წელსა ფ. კ. ჱ.

25r ზედა აშია: ფარსმან ხოსროიანი

25r მარჯვნივ: ე~ფარსმან

25r მარჯვნივ: გ~ კ~ოზ თავ[...]

25r მარჯვნივ: დ~ კ~ოზ ჩირ

25r სათაურის შემდეგ, აბზაცებს შორის ცარიელ ადგილას: ქ~ტს. აქეთ.წელსა. ფ. მ. ა.

25v-26r ზედა აშია: ფარსმან ხოსროიანი

26r მარჯვნივ: ვ~ ფარსმ[ან]

26r მარჯვნივ:  ე~ კოზი საბ[ა]

26r მარჯვნივ: ვ~ კ~ოზი ევლ[აიოს]

26v ზედა აშია: იოანე

26v მარჯვნივ: [.....] და [.....]

27r ზედა აშია: ზე[დ]აძნელი

27r მარცხნივ: [...]ენი [...]

27v ზედა აშია: იოანე ზედაძნელი

28r-28v ზედა აშია: [დავით] გარესჯელი

29r ზედა აშია: წ~ა დოდო და: და შიო მღვიმელი

29v ზედა აშია: შიო

30r ზედა აშია: მღვიმელი

30v ზედა აშია: შიო მღვიმელი

31r ზედა აშია: ისე წილკნელი

31r მარჯვნივ: შენ [.. .. .. ..]

31v, 33v ზედა აშია: ანტონი

32r, 34r ზედა აშია: მარტომყოფელი

35r ზედა აშია: ფარსმან ხოსროიანი: და [...]

35r სათაურის შემდეგ, აბზაცებს შორის ცარიელ ადგილას: ქ~ტს. აქეთ. წელსა. ფ. ნ. ზ.

35v ზედა აშია: ბაკურ ხოსროიანი

36r ზედა აშია: წა შუშანიკ

36v ზედა აშია: ბაკურ

37r ზედა აშია: ხოსროიანი

37r ზედა აშია: ჱ~ კოზი ს[ვიმონ]

37r სათაურის შემდეგ, აბზაცებს შორის ცარიელ ადგილას: განვჰრცნა მეფობა ხოსროვანთ. ქრსტეთ. წელსა. ტ. მ. დ.

37v ზედა აშია: მეფე სპარსთა

37v ქვედა აშია: см. N 7

38r ზედა აშია: გუარამ ბაგრატო[...]

38r ზედა აშია: N4730 S

38r ზედა აშია: მ. გ. ჯანაშვილის ბიბლ. N 2333

38r მარცხნივ: ქ~ტს აქეთ. წელსა. ფ. ო. დ.

38v ზედა აშია: გუარ[..]

39r ზედა აშია: ბაგრატ[ოანი]

39v ზედა აშია: გუარამ

39v ქვედა აშია: см. стр. 40

40r ზედა აშია: ბაგრატოანი

40v ზედა აშია: გუარამ

41r ზედა აშია: ბაგრატოანი

41r  მარჯვნივ: აქ აწამეს ნ.

41r  მარჯვნივ: ი~ კ~ოზი სამოე[ლ]

41v ზედა აშია: სტეფანოზ

41v მარცხნივ: ქრისტეს შობითგან იყო წელიწადი ქ

41v მარცხნივ: [კ~]ოზი ბართლომე

42v მარცხნივ: აიდ

42v მარცხნივ: ქტს აქეთ ქ. [.] თ. წელსა

43r ზედა აშია: ხოსროიანი

43v ზედა აშია: ადარნასე

43v მარცხნივ: [კ~ო]ზი იოანე

43v მარცხნივ: [კ~]ოზი ბაბილა

44r ზედა აშია: ხოსროიანი

44r მარჯვნივ: ი~დ კ~ოზი თაბო[რ]

44v-45v ზედა აშია: სტეფანოზ

44vსათაურის შემდეგ, აბზაცებს შორის ცარიელ ადგილას: ქ~ტს აქეთ. წელსა. ქ. ლ. თ.

45r ზედა აშია: ხოსროიანი

45r მარჯვნივ: მოჰმედის გამოჩინებაჲ

46r ზედა აშია: ხოსროიანი

46v ზედა აშია:[...] და არჩილ]

47r ზედა აშია: ხოსროიანი

47r მარჯვნივ: ციხე გოჯი ნაქალაქევია

47v ზედა აშია: წ~ა დავით და კოსტანტინე

47v: ქ. რომელამან. შექანა. სამყარობ.

48r ზედა აშია: წ~ა დავით და კოსტანტინე

48v ზედა აშია: მირ და არჩილ

49r ზედა აშია: [ხ]ოსროიანი

49v ზედა აშია: მირ და არჩილ

50r ზედა აშია: ხოსროიანი

50v ზედა აშია: მირ და არჩილ

51r ზედა აშია: ხოსროიანი

51v ზედა აშია: მირ და არჩილ

52r -57r ზედა აშია: ხოსროიანი

52v-56v ზედა აშია: არჩილ

52v  სათაურის შემდეგ, აბზაცებს შორის ცარიელ ადგილას: ქ~ტს. აქეთ. წელსა. ქ. ჲ. ჱ.

55r სათაურის შემდეგ, აბზაცებს შორის ცარიელ ადგილას: ქ~ტს. აქეთ. წელსა. ღ. ი. ჱ.

57v -58v ზედა აშია: იოანე და ჯუანშერ

58r-59r  ზედა აშია: ხოსროიანნი

59v ზედა აშია: იოანე და ჯუანშერ ხოსროიანი

60r ზედა აშია: აშოტ ბაგრატოანი

60r სათაურის შემდეგ, აბზაცებს შორის ცარიელ ადგილას: ქ~ტს აქეთ. ღ. პ. ზ. წელსა

60v-62v ზედა აშია: აშოტ

61r-63r ზედა აშია: ბაგრატოანი

63v ზედა აშია: ბაგრატ

63v მარცხნივ: ქ~ტს აქეთ ყ. მ. ა. წელსა

64r ზედა აშია: ბაგრატოანი

64v ზედა აშია: გუარამ

65r ზედა აშია: ბაგრატოანი

65v ზედა აშია: მეფე აფხაზთა

66r ზედა აშია: დავით ბაგრატოანი

66r სათაურის შემდეგ, აბზაცებს შორის ცარიელ ადგილას: ქ~ტს აქეთ. ყ. ნ. ე. წელსა

66v, 67r  ზედა აშია: ბაგრატოანნი

67v ზედა აშია: ადარნასე

67v  მარცხნივ: [ად]არნასე

67v სათაურის შემდეგ, აბზაცებს შორის ცარიელ ადგილას: ქ~ტს აქეთ. ყ. პ. ა. წელსა

68r ზედა აშია: ბაგრატოანი

68v ზედა აშია: ადარნასე ბაგრატოანი

69r ზედა აშია: აგარიანნი

69v ზედა აშია: აგარიანნი

70r, 70v ზედა აშია: წ~ა გობრონ

71r ზედა აშია: აგარიანნი

71v-77v ზედა აშია: მეფე აფხაზთა

72v მარცხნივ: ქ~ტს აქეთ. შ. კ. ე. წელსა

72v მარცხნივ: ქ~ტს აქეთ. შ. ნ. ჱ წელსა

73r ზედა აშია: კოსტანტინე ძე აფხაზთ მეფისა

73v ზედა აშია: კოსტანტინე ძე

74r ზედა აშია: აფხაზთ მეფისა

74v-77v ზედა აშია: მეფე აფხაზთა

78r ზედა აშია: ბაგრატ ბაგრატოანი

78v-87r  ზედა აშია: ბაგრატ

79r მარჯვნივ: ბ~ ბაგრატ

79r სათაურის შემდეგ, აბზაცებს შორის ცარიელ ადგილას: ქ~ტს აქეთ. ჩ. ჱ. წელსა

80r-87r  ზედა აშია: ბაგრატოანი

84r მარჯვნივ: ეკლეს[ია] ბედიი[სა]

84v ზედა აშია: ბაგრატ ბაგრატოანი

84v მარცხნივ: ეკლესია ქუთათისა

85r ზედა აშია: წ~ა ეფთვიმე ქართველი

85r მე-2 სტრიქონის ზემოთ: შკ

85r მარჯვნივ: 1020

85r მარჯვნივ:  920+33=953

85v ზედა აშია: წ~ა ეფთვიმე

86r: ქართველი

87v ზედა აშია: ბაგრატ ბაგრატოანი

88r ზედა აშია: გიორგი ბაგრატოანი

88r სათაურის შემდეგ, აბზაცებს შორის ცარიელ ადგილას: ქ~ტს აქეთ. ჩ. ი. დ. წელსა

88v-91v  ზედა აშია: გიორგი

89r-92r ზედა აშია: ბაგრატოანი

90r მარჯვნივ: [.]ესია ტომის, არ არის ქ. ცხ. 216

92r მარჯვნივ: გ~ ბაგრატ

92r მარჯვნივ:  ქ~ტს აქეთ ჩ. კ. ზ. წელსა

92v-105v  ზედა აშია: ბაგრატ

93r-106r ზედა აშია: ბაგრატოანი

94v ქვედა აშია: ჟამსა შინა

95r ზედა აშია: ქართველი

106v-111v ზედა აშია: გიორგი

106v მარცხნივ: [გ]იორგი

106v სათაურის შემდეგ, აბზაცებს შორის ცარიელ ადგილას: ქ~ტს აქეთ. ჩ. ო. ბ. წელსა

107r-112r ზედა აშია: ბაგრატოანი

108r მარჯვნივ: ბ~ დავით

108r მარჯვნივ: დავით აღმაშენებელი მეფეთ იქმნა ქ~ტს აქეთ. წელსა. ჩ. პ. თ. –

108r მარჯვნივ: კარნუ აზრუმია

111r მარჯვნივ: ვაირა ავ ცნობო თავის თ ნდობა სჯული 

112v-138v  ზედა აშია: დავით

113r -139r  ზედა აშია: აღმაშენებელი

137v-138v მარჯვნივ: 780+345=1125+61=1164

137v-138v მარჯვნივ: 1125–36=1088

137v-138v მარჯვნივ:  ქ.ცხ 262

139v ზედა აშია: დიმიტრი

139v სათაურის შემდეგ, აბზაცებს შორის ცარიელ ადგილას: ქ~ტს აქეთ. ჩ. რ. ლ. წელსა

140r ზედა აშია: ბაგრატოანი

140v ზედა აშია: დავით ბაგრატოანი

140v მარცხნივ: [...] დავით. დ.

140v მარცხნივ: 780+370=1150

140v სათაურის შემდეგ, აბზაცებს შორის ცარიელ ადგილას: ქ~ტს აქეთ. ჩ. რ. ნ. წელსა

141r ზედა აშია: გიორგი ბაგრატოანი

141r მარჯვნივ: გ~ გიორგი

141r სათაურის შემდეგ, აბზაცებს შორის ცარიელ ადგილას: ერთს წელიწადს უკან მეფეთ იქმნა

141v-156v ზედა აშია: გიორგი

142r-157r ზედა აშია: ბაგრატოანი

154r მარჯვნივ: ზოგნი მართალს ასე სწერენ ქ~ტს აქეთ. ჩ. რ. ო. ა. წელს მეფეთ იქმნა

154r მარჯვნივ: ექვსას: და ოც და: ოც და სამი: წელიწადი:–

154r  მარცხნივ: ქ. ცხ. 274

154r  სათაურის შემდეგ, აბზაცებს შორის ცარიელ ადგილას: წელს რომ. ჩღოთ: წელიწადია: მოვიდა:

154v მარცხნივ: ქართული არა მამეწოდა

157v-233v  ზედა აშია: მეფე]

158r -234 r ზედა აშია: თამარ

189r მარჯვნივ: ქურდვაჭარ აღ ჯაყალ

194r  მარჯვნივ: იამბიკო:

194v ზედა აშია: მეფე

196v ქვედა აშია: სათი ერთი

234v- 238v ზედა აშია: გიორგი

234v მარცხნივ: გიორგი

234v  სათაურის შემდეგ, აბზაცებს შორის ცარიელ ადგილას: ქ~ტს აქეთ. წელსა. ჩ. რ. ჟ. ჱ.

235r-2339r ზედა აშია: ბაგრატოანი

240v, 242r, 243r,  244v ზედა აშია: ჩინგიზ

242r,  243r , 244r ზედა აშია: ყაენი

245v, 246v, ზედა აშია: ლაშა გიორგი

246r, 247r, 248r,  ზედა აშია: ბაგრატოანი

247v ზედა აშია: ლაშა გიორგი ბაგრატოანი

 248r მარჯვნივ: რუსუდან მეფეთ იქმნა ქ~ტს [.] აქეთ. წელსა. ჩ. ს. ი. ა. -

248v-266v ზედა აშია: რუსუდან

249r -268r ზედა აშია: ბაგრატოანი

268v, 269v ზედა აშია: ჩინგიზ

269r, 270r  ზედა აშია: ყაენი

270v ზედა აშია: მანგუ

271r ზედა აშია: ყაენი

271v-271v ზედა აშია: რუსუდან

272r ზედა აშია: ბაგრატოანი

272v ზედა აშია: რუსუდან ბაგრატოანი

273r ზედა აშია: სულტანი ყიასდინ

273v, 274v,  275v ზედა აშია: სულტანი

274r, 275r, 276r  ზედა აშია: ყიასდინ

277r ზედა აშია: ბაგრატოანი

277v ზედა აშია: რუსუდან

277v ქვედა

278r, 290r  ზედა აშია: ყაენი

279v-288v ზედა აშია: მანგუ

289r ზედა აშია: ყაენი

289v-291v ზედა აშია: ულო

290r -292r ზედა აშია: ყაენი

292v ზედა აშია: დავით და დავით

292v მარცხნივ: ნ. დავით

292v მარცხნივ: ქ~ტს აქეთ. ჩ. ს. ლ. ზ. წელსა

293r, 294r ზედა აშია: ბაგრატოანნი

293v ზედა აშია: დავით და დავით

294v-326v  ზედა აშია: დავით

295r-326r  ზედა აშია: ბაგრატოანი

314r მარჯვნივ: ყაენი აბაღა

319v მარცხნივ: ნათლის მცემლის ჴორჴი

328r ზედა აშია: აბაღ[ა]

328v-346v ზედა აშია: დიმიტრი

329r-347r  ზედა აშია: ბაგრატოანი

329r მარჯვნივ: ბ~დიმიტრი

329r სათაურის შემდეგ, აბზაცებს შორის ცარიელ ადგილას: ქ~ტს აქეთ. ჩ. ს. ო. ბ. წელსა

337v მარცხნივ: ყაენი აჰმადა჻

347v ზედა აშია: ვახტანგ

348r ზედა აშია: [.....]ანი

348r მარჯვნივ: ბ~ვახტანგ

348r სათაურის შემდეგ, აბზაცებს შორის ცარიელ ადგილას: ქ~ტს აქეთ. ჩ. ს. პ. თ. წელსა

348v ზედა აშია: ვახ[ტანგ]

349r-362r  ზედა აშია: ბაგრატოანი

349r მარჯვნივ: ქეღთუქონ ყაენი

350r ზედა აშია: დავით ბაგრატოანი

350v-360v ზედა აშია: დავით

351r მარჯვნივ: ე~ დავით

351r სათაურის შემდეგ, აბზაცებს შორის ცარიელ ადგილას: ქ~ტს აქეთ. ჩ. ს. ჟ. დ. წელსა

361r -368r ზედა აშია: ბაგრატოანი

361v-367v ზედა აშია: ვახტანგ

362r ზედა აშია: ბაგრატოანი

362r მარჯვნივ: გ~ ვახტანგ

362r მარჯვნივ: ქ~ტსაქეთ. ჩ. ტ.ა.წელსა

366r აბზაცის ბოლოს: აქა დედნებს ფურცელი აკლდა

366r მარჯვნივ: იხ.დაბეჭ[...] ქ. ც. გვ.440.443

366r: შეხ[.]ვიდა ოც

368r აბზაცის ბოლოს: აქა ფურცელი აკლდა დედანსა

368r მარცხნივ: რაც აკლდა ჩაგვირთავს

368v ზედა აშია: გიორგი

368v : ახალი ქართლის ცხოვრება]]

368v: სათაურის შემდეგ, აბზაცებს შორის ცარიელ ადგილას: ქ~ტს აქეთ. ჩ. ტ. დ. წელსა

368v მარცხნივ: გიორგი

368v:  445 (ტომიI)

368v: მას ქვემო ამ წიგნში ყველა სწორედ არ უწერიათ. ღმერთმან მიუტეა ეგნატაშვილს ბერს იმდენი შურით და მტერობით სიცრუე. მაგრა წერილის დაგდება მტერობით [...] და უმჯობესთაგანი საქმე არ არის

368v ქვედა აშია: +) აქ აშია:ზე [ვიღაც ავტორს] 1779 წელს ვიღაცას მიუწერია: „მას ქვემო ამ წიგნში ყველა სწორედ არ უწერიათ. ღმერთმან მიუტეა ეგნატაშვილს ბერს იმდენი შურით და მტერობით სიცრუე. მაგრა წერილის დაგდება მტერობით [...] და უმჯობესთაგანი საქმე არ არის.“

369r, 370r  ზედა აშია: ბაგრატოანი

369v ზედა აშია: გიორგი

370v ზედა აშია: გიორგი ბაგრატოანი

370v მარცხნივ: შავი

371r მარჯვნივ: N 14

371r ქვედა აშია: +) [ქვეგახაზული] აქედგან იწყება მეორე ნაწილის გადამწერის ხელი

371v მარცხნივ: N 14

371v: ცხ. 456

371v: +) დედანს აკლია ერთი ფურცელი ([ცხ] დაბეჭდ. ქართლ. ცხ. [გვ] 452 გვერდედი)[...] 453 გვერდის 1-ლ სტრიქ სიტყვამდე და ესრეთ მოიწია

371v ქვედა

372r ზედა აშია: ბაგრატ

372r მარჯვნივ:  (გვ 453 სტრიქ)

372r  მარცხნივ: ქრისტეს აქეთ. ჩტჟა.

372ვ-375v ზედა აშია: მეფე

373r , 375r  ზედა აშია: ბაგრატ

377r : ცხორება მეფე გიორგის ჲთ

378v-387v  ზედა აშია: მეფე

379r-388r  ზედა აშია: გიორგი

388v მარცხნივ: მეფე დავით. .ო.

388v მარცხნივ: ტყუილია ეს დავით მეფე არც ყოფილა არც შობილა

388v მარცხნივ: მეფე ალექსანდრე. .ოა.

388v მარცხნივ: ს ალექსანდრე ძე იყო გიორგისა ძისა ბაგრატისა ამან აღაშენა მცხეთა:

388v მარცხნივ: +) ტყუილია ეს დავით მეფე არც ყოფილა არც შობილა.

388v მარცხნივ: +) დაბეჭდილში – გიორგი

388v +) მეფე ალექსანდრე. .ოა.

388v: ს ალექსანდრე ძე იყო გიორგისა ძისა ბაგრატისა ამან აღაშენა მცხეთა.

389r მარჯვნივ: მეფე გიორგი. .ობ.

389r მარჯვნივ:  ტყუილია ეს არ ყოფილა არ შობილა

389r მარჯვნივ:  მეფე ალექსანდრე. .ოგ. ისევ დევ უფრო მეტად ტყუილი და ცილი: არაოდეს ეს ქვეშე ეს კაცი ყოფილა: ხომ მეფე ალექსანდრე [...] იმან აღაშენა მ[...]თა:]]

389r ქვედა აშია: +) დაბეჭდილში ალექსანდრე

389r ქვედა აშია: ++კათოლიკები. და ხელოვნად და რიცხვიც აშ[.]თარის ვახუშტის შვილის წერილი უფრო შეიწყნარება. თუმცა თავის სახლის სირცხვილები არა დაუფასესრა: და მეტიც უწერია:

389v მარცხნივ: მეფე ვახტანგ. .ოდ. ეს ძე იყო ალექსანდრესი რომელმანცა მცხეთა აღაშენა.

389v მარცხნივ: გიორგი მეფე. .ოგ. ესეც ალექსანდრეს ძე იყო.

389v ქვედა აშია: +) ეს ძე იყო ალექსანდრესი რომელმანცა მცხეთა აღაშენა.

389v ქვედა აშია: +) ესეც ალექსანდრეს ძე იყო.

390r ზედა აშია: მეფე გიორგი

390r მარცხნივ: მ~ფე ბაგრატ

390r მარცხნივ:  ესეც ტყუილ[ია] ჭ~ტად არაყოფილ[ა] ეს მეფე გიორგი[ს] ძედ]]

390r:  ქვედა აშია: +) იმავე ხელით: „ესეც ტყუილია. ჭეშმარიტად არ ყოფილა ეს მეფე გიორგის ძე“

390v ზედა აშია: მეფე

390v მარცხნივ: შავით

391r ზედა აშია: ბაგრატ

391v ზედა აშია: მფე

392r ზედა აშია: კოსტანტინე

392r  მე-15 სტრიქონზე: (ქ ცხ. ტ. 2, გვ. 12)

392r  მარჯვნივ: გვ.12 (ტ.2).

392r:  მეფე კოსტანტი[ნე] .ოზ. ეს გიორგი [....] ძე იყო და არა [...]ტისი

392r  ქვედა აშია: +) აშია:ზე მიწერილი: „ეს გიორგი მეფის ძე იყო და არა ბაგრატისი.“

392v-394v ზედა აშია: მეფე

393r- 395r ზედა აშია: კოსტანტინე

396r მარჯვნივ: მეფე ალექსანდრე. .ოჱ. ესეც ტყუილია არა მჯდარა მე[ფედ] არცა ძმა იყო კოსტანტინესი ძე იყო მაგრა მეფე არ იყო:

396r მარჯვნივ: მეფე კოსტანტინე .ოთ. ეს არ ყოფილა [არ]ც შობილა.

396r ქვედა აშია: +) აშია:ზე: „ესეც ტყუილია. არა მჯდარა მეფედ არცა ძმა იყო კოსტანტინესი ძე იყო მაგრა მეფე არ იყო“

396r ქვედა აშია: +) იქვე: „ეს [არც] არ ყოფილა არც შობილა.“

396v ზედა აშია: მფე

396v ქვედა აშია: +) ეს ამბავი ბოლომდის ვახუშტის თითქმის სიტყვა-სიტყვით გადმოუღია თავის ისტორიაში (ქ ცხ. ტ. 2, გვ. 157.)

397r ზედა აშია: კოსტანტინე

397v ზედა აშია: მეფე

398r ზედა აშია: კოსტანტინე

398v ზედა აშია: მფე

398v მარცხნივ: მეფე დავით. .პ.

398v მარცხნივ: ეს ჭ~ტია

398v ქვედა აშია: +) „ეს ჭეშმარიტია“

399r-403r ზედა აშია: დავით

399r ქვედა აშია: და: რომელიმე: იტყვიან ძეთაგანი. ნარინ დავითისანი: იყვნენ:“

399r ქვედა აშია:  რომელთამეთაგან: თქმულ არს: ძენი აღსართანი-სანი არიანო.“]]

399v-403v  ზედა აშია: მეფე

404v მარცხნივ: [მ]ეფე გიორგი. .პა.

405v ქვედა აშია: +) [აქ თავდება] ამას შემდეგი ფურცლები დაკარგულია და დარჩენილია [მხოლოდ შემდეგ] მცირე ნაგლეჯი, რომელზედაც მიწერია

406r: ეს უდრის დაბეჭდილი ტექსტის (ჯავახიშვილის გამოცემას) გვ. 69, 12-18

406r: მაშინ იყო წყალდიდობა და ჭოროხს ცხენ

406v: ეს უდრის დაბეჭდილი ტექსტის (ჯავახიშვილის გამოცემას) გვ. 70, 6-10

407r ზედა აშია: ბაგრატოანი

407v ზედა აშია: მეფე გ~ი

408r ზედა აშია: ბაგრატოანი

408v ზედა აშია: მეფე გ~ი 


ობიექტის ფორმა, გრაგნილი
სხვა
მასალა, ქაღალდი
ქაღალდი
მასალის დამატებითი აღწერა

ქაღალდი ჭვირნიშნიანი. ჭვირნიშანზე გამოსახულია გვირგვინი, ტოტი და ვაზის მტევანი. ზედა ყდიდან შემორჩენილია მუყაო, ქვედა ყდა – ტყავგადაკრული მუყაო; 


ფურცლების რაოდენობა
408
ხელნაწერის მდგომარეობა

ხელნაწერის ფურცლები დაშლილია, ზედა ყდა მოცილებულია, რესტავრირებულია და გამზადებულია ასაკინძად.

ხელნაწერი ნაკლული და დაზიანებულია. ტექსტს ბევრგან აკლია ფურცლები, მათ შორის დასაწყისშივე. დაახლოებით ბოლო ასი ფურცლის პირველი რამდენიმე სტრიქონი ძნელად ან საერთოდ არ იკითხება, რადგან სავარაუდოდ დაზიანებულია ნესტისგან. ორ გვერდზე იკითხება მხოლოდ რამდენიმე სიტყვა და/ან სიტყვის ფრაგმენტი.


ხელნაწერის ფურცლების დანომრვის აღწერა

ხელნაწერს აქვს სამმაგი პაგინაცია: 1. რვეულებრივი დანომრვა მხედრული ანბანის ასოებით ზედა ან ქვედა აშიაზე (პირველადი ნუმერაცია), 2. მოგვიანებით ფანქრით შესრულებული არაბული რიცხვებით ფურცლობრივი პაგინაცია, რომელიც მეორდება სტრიქონებს შორისაც. 3. გვიანდელ პერიოდში არაბული ციფრებით რექტო-ვერსია პაგინაცია; სავარაუდოდ, ვინაიდან ხელნაწერს დაზიანების შემდეგ აკლდა ფურცლები, საჭირო გახდა ხელახალი პაგინაცია, ამიტომაც მე-2 და მე-3 ნუმერაცია განსხვავებულია. პირველ რამდენიმე გვერდზე არის პაგინაციის აღმნიშვნელი ბეჭდური ციფრები [5, 6, 7, 8, 9], [2, 3, 4].


ფურცლების თანმიმდევრობის დახასიათება

უნდა აღინიშნოს, რომ ყველაზე გვიანდელი პაგინაციაც არასწორია, ერთ ფურცელს ორი ფურცლის ნუმერაცია აქვს, მაგ. 137r-138r – 137v-138v, ან პირიქით, ორ ფურცელს – ერთი ფურცლის ნუმერაცია, მაგ. 155-1r – 155-1v; 155-2ar – 155-2av; ხოლო დისკზე 377r წერია როგორც 377v და პირიქით, 377v –377r, რადგან ხელნაწერის გადაღებისას აირია გვერდები.


ხელნაწერის საწყისი სტრიქონი

ისა ერისთავად და მისცა არაგვიდგან ვიდრე ჱრეთამდე. რომელ

[არს] კახეთი და კუხეთი჻


გვერდი, რომელზეც გვხვდება კოლოფონი
1r
ხელნაწერის ბოლო სტრიქონი

და ძე მისი ანდუყაფარ და ესენი ყეენის ბრძანებითა და

აყენეს ქართლს : და წარიყუანა თანა : ისპაანს არაგუის

ერისთავი : გ~ი და წარვიდა მეფე და : მოართვეს ყიზილბაშთა არ

 [...]ანი მრავალი : და დიდისა დიდებითა შთავიდა ის[პ]აანს : 


გვერდი, რომელზეც გვხვდება ბოლო სტრიქონი
408v
ინფორმაცია ხელნაწერის ბეჭდური გამოცემის შესახებ
ტექსტის სახელწოდება
ქართლის ცხოვრება, ტექსტი დადგენილი ყველა ძირითადი ხელნაწერის მიხედვით
შექმნის თარიღი წლიდან
1701
შექმნის თარიღი წლამდე
1800
შექმნის ადგილი
უცნობი
ავტორი
ს. ყაუხჩიშვილი
ავტორის სქესი
მამრ.
ავტორის დაბადების ადგილი
ქუთაისი
ავტორის დაბადების თარიღი
1895-10-14
ავტორის საცხოვრებელი ადგილი
თბილისი
ავტორის განათლება
ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი
ავტორის პროფესია
ფილოლოგი, ისტორიკოსი, ბიზანტინოლოგი
ავტორის მიერ გამოყენებული დიალექტი
უცნობი
გამომცემელი
ს. ყაუხჩიშვილი
გამოცემის ადგილი
თბილისი
გამოცემის თარიღი
1959
რედაქტორი
ს. ყაუხჩიშვილი
ტომების/ნომრების რაოდენობა
2
გვერდების რაოდენობა
707
წვდომა
თავისუფალი