ზოგადი ინფორმაცია
პროექტის კოდი:
S-354
პროექტის დამფინანსებელი:
ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტი
პროექტის პასუხისმგებელი პირი:
ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტი
პროექტის ორგანიზაცია:
ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტი
პროექტის ზოგადი აღწერა

პროექტი „ქართლის ცხოვრების” პარალელური კორპუსი განხორციელდა ილიას
სახელმწიფო უნივერსიტეტის ლინგვისტურ კვლევათა ინსტიტუტში. იგი მოიცავს
ქართლის ცხოვრების ხელნაწერების ვარიანტებს, მათ ნათარგმნ ვერსიებს ძველ
სომხურად, ინგლისურად და სხვა ენებზე.

ინფორმაცია ხელნაწერის შესახებ
შენახვის ადგილი
ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრი
საცავის სახელწოდება
ქართულ ხელნაწერთა საცავი
კოლექციის სახელწოდება
S
დამატებითი საიდ. კოდი, კატალოგის ნომერი
S-354
ხელნაწერის სახელწოდება
ქართლის ცხოვრება, დადიანისეული ნუსხა
ხელნაწერის ენა
ქართული
ხელნაწერის შექმნის ადგილი
უცნობია
ხელნაწერის შექმნის თარიღი რაღაც წლიდან
1701
ხელნაწერის შექმნის თარიღი რაღაც წლამდე
1800
ინფორმაცია ხელნაწერის შესახებ საცავში მოხვედრამდე

არსებობს ვარაუდი, რომ ხელნაწერი ეკუთვნოდა ალექსანდრე ჭავჭავაძეს


ინფორმაცია ხელნაწერის შეძენისა ან ჩუქების შესახებ

უცნობია


ხელის აღწერა

ლამაზი ხელი, მრგვალი, სიმეტრიული ასოებით. გადამწერს  აქვს შემდეგი თავისებურება: ტექსტის ბოლო ნაწილში გადატანის დროს სიტყვას ზოგჯერ წყვეტს თანხმოვანზე და თუ ორი თანხმოვანი ერთად მოუყვა იქ სვამს სპეციალურ ნიშანს.


სკრიპტის აღწერა

მხედრული


სიგანე
22
სიმაღლე
34
მინაწერები

1 ზედა აშია: S-354

1 მარჯვნივ: ადამს აქეთ ათას შვიდას ოთხმეოცდა, და ათვრამეტ წელს უკან იყო ნებროთ:

2 მარცხნივ: მიდია თავრეზი არს:

2 მარცხნივ: მოვაკანი არს, მცირის ალაზნის შესაყარს ქვეით ვიდრე ზღვადმდე მცირე ალაზანი იორია:

3 მარჯვნივ: ჰერეთი არის მცირით ალაზნით ვ~ე გულგულადმდე ცივს აქეთ, და ვიდრე აზანბურადმდე, და მტკვრადმდე:

3 მარჯვნივ: ადარბადაგანი ადრიბეჟანია, რომელარს თავრიზის მიწა:

5 მარჯვნივ: გარდაბანი ჭპალას ქვევით ნაჴიდურსა და ტაგნაგეთს ქვეით ვიდრე მტკვრამდე ეწოდების: კახეთი არს თურდოს ჴევს ზეით თიანეთი, ვ~ე ჴევსურეთამდი:

5 მარჯვნივ: კუხეთი არს ნინოწმიდას ზეით სამგორი, და ამის ზეით ერწოს მთამდის, და არაგვამდის.

6 მარცხნივ: შიდა ქართლიარს ტასის კარს ქვეითი, ზემო ქართლი არს ტასის კარს ზემო სამცხე და კლარჯეთი:

7 მარჯვნივ: აქა დაივიწყეს ღ~თი: 

7 მარჯვნივ: ხაზარეთი რუსეთია

9 მარჯვნივ: ქეკაპოს მეფე სპარსთა:

9 მარჯვნივ: მოსემ ზღვა განვლო 

9 მარჯვნივ: ადამს უკან ორიათას ოთხას ორმოცდა სამს წელს უკან მოსემ ზღვა განვლო

9 მარჯვნივ: ფარშოროტ

9 მარჯვნივ: ქაიხოსრო ძე შიოშისა

10 მარცხნივ: ადარბადაგანი ადრიბეჯანი:

10 მარცხნივ: ადამს აქეთ სამიათას სამას სამოცს წელს უკანს იყო ნაბუქოდონოსორ:

11 მარჯვნივ: სპანდიანტ

11 მარჯვნივ: ვაშტაშაბ, გოსტაშაბ:

11 მარჯვნივ: ბაამან:

11 მარჯვნივ: ადამს აქეთ სამიათას ოთხას ორმოცდა შვიდს წელს უკან განძლიერდა მეფობა სპარსთა: 

11 მარჯვნივ: ალექსანდრე მაკედონელი:

11 მარჯვნივ: ადამს აქეთ, სამიათას ექვსას სამოცდა ორს წელს უკან იყო ალექსანდრე:

13 მარჯვნივ: ადამს აქეთ სამიათას ორას ოცდაათსამმეტს წელიწადს უკან აღაშენეს ჰრომი ქალაქი:

17 მარჯვნივ: შიდა ქართლიარს ტასის კარს ქვეითი, და ზემო ქართლი არს ტასის კარს ზემო სამცხე და კლარჯეთი:

18 მარცხნივ: აქა მწიგნობრობა დაიწყეს ქართულითა:

19 მარჯვნივ: ეგრისი, სვანეთია:

27 მარჯვნივ, სინგურით: მეორე ბარტომ:

28 მარცხნივ: კამბეჩიანი, ქისიყი:

31 მარჯვნივ: მეორე ფარსმან:

34 მარცხნივ, სინგურით: მესამე ფარსმან:

34 მარცხნივ, სინგურით: მეორე ამზასპ:

36 მარცხნივ, სინგურით: შჳლებს რომ დაჰკლვიდენ მსხვერპლად, აქ ამოიკვეთა:

36 მარცხნივ, სინგურით: მეორე მირდატ

45 მარჯვნივ: ოდეს ქართლი მოაქცია წმიდამან ნინა ქრისტეს ამაღლებითგან გარდასრულიყვნეს წელნი სამას ოცდა ათვრამეტნი:

46 მარჯვნივ: ბრანჯნი ფრანგნი არიან:

141 მარჯვნივ სინგურით: ბ. კ~ზი სამოელ:

142 მარცხნივ: ბ ბაკური.

142 მარცხნივ: ე ფარსმან:

142 მარცხნივ: გ კ~ზი

142 მარცხნივ: დ კ~ზი.

142 მარცხნივ: ვ ფარსმან:

142 მარცხნივ: ე კ~ზი:

142 მარცხნივ: ვ კ~ზი:

143 მარჯვნივ: მირიანიდამ გარდაჴდა  წელნი ორასნი, და მეფენი: იბ:

150 მარცხნივ: მეფობითგან მირიან მეფისათა ვ~ე მეორისა ფარსმანისა გარდაჴდეს წელნი, ს: და მეფენი გარდაიცვალნეს ექვსნი:

150 მარცხნივ: ზ კ~ზი:

151 მარჯვნივ: ქა წ~ის შუშანიკს ცხოვრება უნდა:

151 მარჯვნივ: ჱ კ~ზი სჳმონ:

154 მარცხნივ: თ კ~ზი:

155 მარჯვნივ: დაწყება ეკლესიია ჯ~ისა პატიოსნისა:

155 მარჯვნივ: საფუძველი ტფილისის სიონისა:

155 მარჯვნივ:  კ~ზი

155 მარჯვნივ: ႨႠ​ კ~ზი:

156 მარცხნივ: აღშენება ჯ~ისა პატიოსნისა:

157 მარჯვნივ: იბ კ~ზი.

157 მარჯვნივ: იგ კ~ზი

158 მარცხნივ: ანსრულება ჯვარისა პატიოსნისა, და ტფილისის სიონისა:

158 მარცხნივ: იდ კ~ზი:

159 მარჯვნივ: ალექსანდრესითგან მოჰმედის გამოჩინებადმდე გარდასრულიყვნეს წელნი: შ, კზ:

175 მარჯვნივ: ~ აქა ჟამამდის გარდასრულიყ~ნეს წელნი მოჰმედის გამოჩინებითგან, რნ სჯული სარკინოზთა დაუდვა: სით:

180 მარცხნივ: ამება წმიდის გობრონისი:

181 მარჯვნივ: შემოსა წ~ის გიორგის ალავერდისა:

181 მარჯვნივ: აღშენება ლოწობნის ციხისა:

181 მარჯვნივ: აღშენება ჭყონდიდის ეკლესიისა:

185 მარჯვნივ: ღშენება მოქვის ეკლესიისა.

187 მარჯვნივ: აღშენება ხახულის ეკლესიისა

192 მარცხნივ: მიდა ეფთჳმი ქართველ მთარგმენლი,

192 მარცხნივ: ღშენება ბედიის ეკლესიისა:

192 მარცხნივ: ურთხევა ქუთათის ეკლესიისა:

197 მარჯვნივ: ოსტანტინე კეისარი ძმა ბასილისი:

198 მარცხნივ: ააგო ციხე თავსა ზედა ტბეთისასა:

199 მარჯვნივ: იორგი მთაწმინდელი:

201 მარჯვნივ: ახალ ქალაქისა ზრუდეთა შენება

211 მარჯვნივ: ~ზი ქართლისა გაბრიილ საფარული:

211 მარჯვნივ: ოველი მოსისა:

211 მარჯვნივ: ოველი სიმოსე:

211 მარჯვნივ: ოველი სიმოსი:

211 მარჯვნივ: ოე ესილისი:

212 მარცხნივ: მეფე ბერძენთა მიხაილ, დისწული გ~ი მეფისა:

212  მარცხნივ: შემორბევა ქართლისა მეორედ:

236 მარცხნივ: მე ეს ვერ დავწერე ადგილ დაუტევე:

443 მარჯვნივ: ქ~ეს აქეთ: ჩსნვ. ამას ჟ~ა მოვიდა მთა წ~ით, გიორგი, ეფრემ, თეოფილე:

497 ქვედა აშია: სამი დედანი ვნახე

ბოლო გვერდი: ქ გაზაფხულს ვედრებ შემყაროს ტკბილად მაჩვენოს იან

ვიყნოსო სულად სურნელ ყვავილით უაღრეს სვიან

გონება არ დამიწყლულოს დღე არ დამივსოს მზიან

და ლხინ ყოფა მონიჭებული კარნი არ დახმას ღიან

ბოლო გვერდი: ქ ცოდვით შეპყრობილს გონებას უმეტეს განსწმენდს მარხვან

ძმათ მოყვარება სიმშვიდე მუხლთ მოყრა პირჯვრის სახვან

ქველის საქმენი გლახაკზე ხშირად სნეულთა ნახვან

და განკრძალულ იყოს არა ქნას მთვრალობა კაცთა ზრახვანი]]

ბოლო გვერდი: ნევთრა

დიმიტრი ბაქრაძის მიერ ფანქრით გაკეთებული მინაწერები:

335 მარჯვნივ: 1191

498  ზედა კუთხე: არ[....... ]1851, p 36 მ-311 om -. აქაც - ([........... ]ქცბა) ეს ადარნასე ბაქრაძის აზრით უნდა იყოს დიმიტრი.... II ცხ. 368, ი 2

540: Bd[………………….] ქცხ 447

600: [................................] ქცხ. II cmp. 298 (….. 1624г) [……………..] 304-342 სეხნია ჩხეიძისა 1659-1739),, ჩემის თვალით ნახული ზოგიერთი მნახავთაგან სმენილი, და 1739 წლიდამ 1758? წლამდე

600: cmp. 343-474 [.............]cmp. 473-500 ირაკლის მეფობა ომან მდივან ბეგისაგან 1722-1780г. შემდეგ შედეგი კახეთის ცხოვრებისა (cmp 501-516) ბატონიშვილის დავითისაგან 1742-1800г. [..............]cmp.517-569 გიორგი ჯანიძის მიერ მეფობანი: როსტომისა, ვახტანგ შაჰნავაზისა და გიორგისა

ალ. ჭავჭავაძის ხელით გაკეთებული მინაწერი:

436  ქვედა აშია: ალექსანდრე ჭავჭავაძის ვარ

 


ობიექტის ფორმა, გრაგნილი
სხვა
მასალა, ქაღალდი
ქაღალდი
მასალის დამატებითი აღწერა

ჭვირნიშნიანი ქაღალდი. ყავისფერი, კოლენკორგადაკრული ხის ყდა (ცენტრის აღწერილობის მიხედვით ტყავგადაკრული ტვიფრული მუყაოს მორღვეული ყდა) 


ფურცლების რაოდენობა
602
ხელნაწერის მდგომარეობა

რესტავრირებული, ბოლონაკლული 


ხელნაწერის ფურცლების დანომრვის აღწერა

დანომრვა გვერდების მიხედვით


ფურცლების თანმიმდევრობის დახასიათება

თანმიმდევრული


ხელნაწერის საწყისი სტრიქონი

პატიოსანნო და დიდებულნო ქართვლნო, ჟამთა ვითარებისაგან ქართლის

ცხოვრება განრყუნილიყო, რომელიმე მწერალთა მიერ, და რომელიმე ჟამთა ვი

თარებათაგან არღარა წერებულიყო: 


გვერდი, რომელზეც გვხვდება კოლოფონი
1
ხელნაწერის ბოლო სტრიქონი

ამიერი

თგან არღარა მნებავს მონება ყიზილბაშთა, და აღმირჩევიეს მორჩილებაჲ

ხვანთქრისა უფროს ყიზილბაშთა: და აწ უკეთუ თქვენცა გნებავს შეურიგ 


გვერდი, რომელზეც გვხვდება ბოლო სტრიქონი
602
ინფორმაცია ხელნაწერის ბეჭდური გამოცემის შესახებ
ტექსტის სახელწოდება
ქართლის ცხოვრება, ტექსტი დადგენილი ყველა ძირითადი ხელნაწერის მიხედვით
შექმნის თარიღი წლიდან
1701
შექმნის თარიღი წლამდე
1800
ავტორი
ს. ყაუხჩიშვილი
ავტორის სქესი
მამრ.
ავტორის დაბადების ადგილი
ქუთაისი
ავტორის დაბადების თარიღი
1895-10-14
ავტორის საცხოვრებელი ადგილი
თბილისი
ავტორის განათლება
ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი
ავტორის პროფესია
ფილოლოგი, ისტორიკოსი, ბიზანტინოლოგი
გამომცემელი
ს. ყაუხჩიშვილი
გამოცემის ადგილი
თბილისი
გამოცემის თარიღი
1955
რედაქტორი
ს. ყაუხჩიშვილი
ტომების/ნომრების რაოდენობა
1
გვერდების რაოდენობა
463
წვდომა
თავისუფალი